Tydlyn: Die Hoof Gebeure en Persone in konteks
+-1687
St.Thomas Island, Nederland
Huwelik
Jean Prieur DU PLESSIS & Madeleine Marie MONANTEAU
Hy is ‘n sjirurg van Poitiers, Frankryk
+-1700
Dom Kerk , Amsterdam
Huwelik
Jean Prieur DU PLESSIS & Marie BUISSET
Na die afsterwe van sy eerste vrou tree Jean Prieur op 62-jarige ouderdom in die huwelik met die 22-jarige verpleegster Maria Buiset
1708
Stellenbosch
Afsterwe
Jean Prieur DU PLESSIS sterf op die 7de Desember 1708.
+-1712
Stellenbosch
Huwelik
Charl Prieur DU PLESSIS & Cecilia VAN MARSEVEEN
Hy word in 1688 op die skip “Oosterland” gebore tydens sy ouers se reis van Frankryk na Suid-Afrika
1746
Drakenstein
Huwelik
Charl en Cecilia se seun Charl DU PLESSIS tree in die huwelik met Anna DU TOIT
+-1774
Paarl
Huwelik
Andries Stephanus DU PLESSIS & Elisabeth DU TOIT
+-1801
Huwelik
Willem Schalk DU PLESSIS tree in die huwelik met Elisabeth Helena APPEL Dit is sy eerste van 3 huwelike.
1813
Kaap
Leonard – Stamvader
John Edward LEONARD, ‘n soldaat in die “Royal Garrison Company” is van Limerick in Ierland afkomstig, en arriveer via Londonderry (Ierland) in Suid-Afrika
1817
Ontslag
John Edward se militêre eenheid word ontbind en hy doen aansoek om in Suid-Afrika te bly
1820
George – Kaap
Huwelik
John Edward LEONARD & Wilhelmina Hendrina KEMP.
Hy werk op die plaas Outeniquas Drift, Riversdal, vir Pieter Terblanche waar hy die melkery bestuur. Lord Charles Somerset ken die plaas Portkleys Kraal (Potkleiskraal), net suid van Herbertsdale aan hom toe , waar hy boer tot sy dood en waar hy begrawe is. Vier van sy seuns (Jan daniel, William morris, Petrus(Jack) en Edward John) het noordwaarts na die Vrystaat en Volksrust getrek
+-1830
Huweliksverbreking
Nadat hulle 10 kinders saam gehad het verlaat WIllem Schalk Du Plessis skielik sy vrou Elisabeth Helena APPEL vir ‘n onbekende rede en in sy afwesigheid word ‘n klag teen hom ingedien: “…. married Willem du Plessis … who left her in the year 1830 and was cited by Edich the 19th August 1834 but has never been heard of”
1833
Uitenhage
Huwelik
WIllem Schalk Du Plessis tree in die huwelik met sy tweede vrou Johanna Catharina OLIVIER
1835

Geskiedenis en Konteks
Die Groot Trek neem ‘n aanvang
1840
Winburg
Geboorte
WIllem Schalk Du Plessis enJohanna Catharina OLIVIER sluit aan by die Groot Trek. Hul enigste kind en dogter word gebore en haar doop in die Winburg se Voortrekkerregister opgeteken.
1843
Huwelik
Dit is onbekend wat ‘n einde bring aan WIllem Schalk DU PLESSIS se tweede huwelik maar drie jaar na die geboorte van sy dogter tree hy weer in die huwelik met sy derde vrou Maria Anna Elizabeth GROBLER
1844
Winburg
Geboorte
WIllem Schalk Du Plessis en Maria Anna Elizabeth GROBLER se seun Cornelis Johannes word gebore en sy doop word in die Winburg se Voortrekkerregister opgeteken.
1853
Huwelik
John Daniel LEONARD &
Susanna Johanna OOSTHUIZEN
+-1870
Huwelik
Cornelis Johannes DU PLESSIS &
Maria Magdalena Elizabeth JACOBS tree in die huwelik.
1884

Huwelik
Edward Leonard & Susanna Labuschagne
1871

Geboorte
Cornelis Johannes DU PLESSIS & Maria Magdalena Elizabeth JACOBS se seun Willem Schalk Du Plessis word gebore

Geboorte
Barbara Meintjes word gebore
1889
Piet Retief

Huwelik
Gerhardus Griezel en Maria Elizabeth Francina Swanepoel tree in die huwelik op Piet Retief, en boer in die Pogola omgewing, maar vestig hulself later op Dassieklip, Volksrust.
Dassieklip was oorspronklik ‘n groot plaas wat met oorerwing onderverdeel is dus het verskillende families op gedeeltes van Dassieklip gewoon.
1891

Geboorte
Jan Daniel Leonard word gebore
Geboorte

Cecilia Johanna Labuschange word gebore.
Sy is die dogter van Edward Leonard se suster, Susanna Sophia Leonard en Johannes Jacobus Christoffel Labuschagne.
1892
Geboorte
Tant Poppie, of te wel Hester Johanna Griezel, Ouma Ellie se suster
1893
Geboorte
Hendrik Jacobus Griezel, Ouma Ellie se broer
1895

Geboorte
Ouma Ellie, Burgershoop
1899-1902

Geskiedenis en Konteks
Anglo-Boere Oorlog
1900
6 Januarie

Geskiedenis
SLAG VAN PLATRAND:
Die boere het Ladysmith beleër (omsingel) en op een geleentheid probeer om dit te bestorm en te verower, wat uitgeloop het op die slag by Platrand, suid van Ladysmith. Hulle het hulle egter misgis en ná ‘n verwoede geveg met swaar verliese aan albei kante, moes die Boere ongelukkig terugval onder toenemende Britse versterkings.
1900
Newcastle

Afsterwe :: 38 Jaar
Edward Leonard (Jan Daniel was 6jr oud ) sterf in die Newcastle hospitaal na ‘n operasie nodig as gevolg van ‘n kopwond opgedoen twee maande tevore tydens die Slag van Platrand.
1902
Volksrust

Konsentrasie Kamp
Edward Leonard se weduwee Susanna Gertruida Labuschagne was na sy dood in die Volksrust konsentrasie kamp in 1901/1902 saam met haar kinders waaronder Oupa Jan;
Anna Elizabeth Magdalena Johanna 17 jr, Susanna Johanna 15 jr, Susanna Gertruida 7 jr en Jan Daniel (Oupa Jan) 11 jr.
Na die oorlog het sy ‘n eis ingedien vir skade gelei as gevolg van besittings wat deur die Engelse op Dassieklip gekonfiskeer is, maar slegs ‘n klein bedrag is goedgekeur en uitbetaal.
Haar ma Anna Elizabeth Magdalena Johanna Hattingh is aan ‘n beroerte in die Merebank kamp oorlede asook ‘n baba dogter van een van haar susters.
Twee van haar broers is na Bermuda gestuur het en na die oorlog siek teruggekeer en een was half verlam.
1904
Newcastle

Huwelik
Edward se weduwee, Susanna tree weer in die huwelik met oom Johannes Stefanus Cornelius Botha
circa 1907

Huwelik
WIllem Schalk Du Plessis en Barbara Meintjes tree in die huwelik
1908
Vaalkop , Marico
Geboorte
Cornelius Johannes Du Plessis (Oupa Cor) word op Klaarstroom, langs Vaalkop by Zeerust gebore
1908 | 1909
Verhuising
Willem Schalk en Barbara Meintjes verhuis na Rhodesië en boer in die Motobo omgewing suid van Figtree, wes van Bulawayo.
As stukkie geskiedenis kan genoem word dat Cecil John Rhodes se graf op ‘n heuwel in die Motobo Nasionale Park geleë is.
Van Oupa Cor se susters het in Rhodesië gewoon en getrou soos Tant Alie met Oom John Douglas de Haast.
1910

Geboorte
Frederick Carl (Fred) Sandow word gebore
1913
Volksrust

Huwelik
Oupa Jan en ouma Ellie se ouers boer op aangrensende plase en so ontmoet hulle mekaar as bure en tree later in die huwelik
1914
September

Geskiedenis en Konteks
Die 1ste Wêreldoorlog is onderweg en Groot-Brittanje verklaar oorlog teen Duitsland in 1914. Duitsland val Duits-Suid-Wes Afrika (Namibië) binne. Suid-Afrika maak sy voorneme bekend om aan die kant van die Geallieerdes te veg en Duits-Suidwes-Afrika in te val.
Die Anglo-Boere Oorlog en verbittering was nog vars in die geheue en baie Afrikaners het nie hulle weg oopgesien om saam met die Britte te veg nie. Dit lei tot opstand en die Maritz-rebellie van 1914, of die Huilooorlog waartydens die bekende Jopie Fourie tereggestel is.

Militêr :: Oproeping
Volgens ‘n poskaart is Oupa Jan in 1914/1915 met die “Galway Castle” tussen SA en die Duits Suid-Wes oorlog vervoer. Ouma Ellie was toe swanger met Ouma Miemie. Die skip is later in die oorlog deur ‘n torpedo gesink.

Geskiedenis en Konteks
“The SS Galway Castle was built in 1911 and was a passenger liner of the Union Castle Line. Requisitioned at the outbreak of war, it operated initially as a troop ship, until 1915 when it reverted to back to commercial service as the only remaining Union Castle ship. Having survived a direct hit by an unexploded bomb on deck in 1916 and running aground in 1917, luck ran out on the 12th September 1918 when … fell prey to a torpedo fired by U-82, 160 miles south of Fastnet Rock. The torpedo struck the port side and exploded inside the ship. The mid-ship decks buckled and burst up. At this time, many of the passengers were eating breakfast and not wearing lifejackets. The damage sustained made access to the two ends of the ship impossible. Many people could not get to the lifeboats and the lifeboats that were launched fell or capsized. The survivors were picked up nine hours later by Royal Navy ships. The heavy seas and low visibility hampered their rescue. Over 143 lives were lost. She remained partially afloat for three days and an attempt was made to take it in tow but this failed and the Galway Castle sank.*
* One of the surviving passengers were Sir Ernest Oppenheimer of the well-known Oppenheimer family according to a tribute by his son Harry.
[2] “She went aground on the Orient Bank at East London on 12th October 1917 but was refloated five days later without any damage”
1915
Volksrust

Geboorte
Ouma miemie
1918
Afsterwe ::
Hendrik Jacobus Griezel kom te sterwe.
Sy weduwee Cecilia Labuschagne trou later met die wewenaar Willem Schalk Du Plessis na die afsterwe van sy vrou Barbara Meintjes
1920
Geboorte
Sannatjie gebore
1922
Afsterwe :: 51 jaar
Barbara Meintjes sterf in Rhodesie.
Oupa se broer, Oom Johannes was ‘n grootwildjagter en klaarblyklik die enigste persoon wat die ligging van Barbara se graf geken het. 
1923 | 1924

Verhuising
TERUG NA DIE REPUBLIEK:
Uit die huwelik van Willem Schalk en Barbara Meintjes is 10 kinders gebore. Dit moes ‘n moeilike taak gewees het om manalleen vir ‘n familie van 10 kinders te sorg en het seker bygedra to Willem Schalk se besluit om na SA terug te keer. Hy gaan woon op Dassieklip.
1924

Huwelik
Wewenaar Willem Schalk en weduwee Cecilia Labuschagne tree in die huwelik.
1929
Afsterwe :: 69 jaar
Susanna Labuschagne kom te sterwe
1930

Geskiedenis
Oupa Jan Leonard; Groot Ouma en Oupa Griezel met die inwyding van Volksrust se N.G. Kerk in 1930

Kerkraad
Oup Griezel dien as kerkraadslid in Volksrust.
1931

Skoolverlating
Ouma miemie verlaat skool na sy standerd 6 voltooi het op ongeveer 15/16 jarige ouderdom.

Romanse
Ouma Miemie ontmoet Oupa Cor wat as sinjaalman (lampman) vir die SAS&H te Sandspruit werk en by Oupa Jan en Ouma Ellie loseer.
Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hoofweë (SAS&H)
Die spore van die SAS&H strek vêr in ons familie-geskiedenis en beide Oupa Cor en Fred Sandow het vir die SAS&H gewerk in posisies soos arbeiders, spoorleêrs, sinjaalman, lampman, rangeerder, terreininspekteur en kondukteur. Hulle het hulle hande eers stukkend gewerk en hulself toe stelselmatig opgewerk en vir hulle families in moeilike tye gesorg.

Van boerdery na saagmeule
Oupa Jan staak die boerdery en gaan werk by saagmeule by Idala, Ishwepe, 19km van Piet Retief.
Sannatjie gaan verder skool in Piet Retief.

Van Spoorweë na Hoofweë
Oupa Cor bedank die SAS&H en trek agter Ouma Miemie aan Piet Retief toe. Hy werk eers as padmaker naby Pongola, maar later vir ‘n Jood, ene Schiel, as vragmotorbestuurder op Brummersdorp

Skote Petoors
Oupa Cor het die skoot hoog deur. Hy loseer by Oupa Jan-hulle en terwyl hy in Pongola werk gaan kuier hy Vrydae vir Ouma Miemie met die motorfiets en keer weer Sondagmiddag terug.
1929-1934

Geskiedenis en Konteks
Dit is depressie jare en werk is skaars, salarisse min en kos duur.
In hierdie omstandighede moes Ouma Miemie wat maar 19 jaar was en Oupa Cor vir twee kinders sorg.
1932
Piet Retief

Huwelik
Ouma Miemie (17jr oud) en Oupa Cor trou in die NG Kerk op Piet Retief
1934

Geboorte
Willie Du Plessis word buite Piet Retief op ‘n plaas gebore
Terug Spoorweë toe
Na hulle twee jaar getroud is kry Oupa Cor ‘n oorplasing Sandspruit toe en werk weer vir die SAS&H

Na Van Reenen
Nie lank na sy verplasing Sandspruit toe word Oupa Cor oorgeplaas na Van Reenen Pas en gaan woon hulle op Clova, ‘n treinhalte in die Drakensberg.
1935

Geboorte
‘n Jaar en drie maande later word Elsie Du Plessis gebore. Vir haar geboorte gaan Ouma Miemie van Clova na Tant Mien Delport op Sandspruit waar dit winter en ysige koud is, soveel so dat Oupa Cor ‘n parafienstofie moes gaan soek sodat Elsie nie verkluim nie.

Verhuising na Amsterdam
Oupa Jan bedank en verhuis na Amsterdam waar hy vir ‘n privaat onderneming werk wat plant pale vir elektriese drade.
Sannatjie sit haar skoolloopbaan in Amsterdam voort
Verhuising na Charlestown
Oupa Jan bedank en verhuis na Charlestown waar hy werksaam is met die konstruksie van die spoorlyn tussen Charlestown en Newcastle by Inkwelo.
1936

Skoolverlating en Romanse
Sannatjie voltooi standerd sewe op Charlestown en verlaat skool.
Sy ontmoet Fred Sandow wat ook op die spoorweë werk as arbeider en rangeerder, en later as terreininspekteur op Glencoe en Newcastle
1938

Huwelik
Sannatjie en Fred Sandow tree in die huwelik
Geboorte
Frederick Carl (Freddie) Sandow word in Charlestown gebore
Verhuising
Fred en Sannetjie verhuis vanaf Charlestown na Volksrust en bewoon ‘n huis in Volkstraat en
koop later ‘n huis in Schoonstraat, nr 67a.

Terug Volksrust toe
Oupa Cor word verplaas na Volksrust en na kondukteur bevorder. Hulle woon eers in De Jagerstraat op die Rooibult, later in Monumentstraat en toe in Schoonstraat
1939
Geboorte
Jan Du Plessis word in Volksrust gebore.
1940
Geboorte
Elsie Cecilia Sandow word in Volksrust gebore
1942
Geboorte
Cornelius Johannes Du Plessis (Cor | Duppie) word in Volksrust gebore.
1944
Geboorte
John Daniel (Johnnie) Sandow word in Volksrust gebore
1946
Geboorte
Eduard (Eddie) Du Plessis word in Volksrust gebore
Verhuis en Aftrede
Oupa Jan bedank sy werk in Charlestown en die gesin verhuis na Volksrust, waar hulle eers op die Rooibult woon en later ‘n huis koop in Schoonstraat. Oupa Jan het vir homself as bouer begin werk het totdat hy in sy laat vyftigs weens siekte nie verder kon werk nie.
1949

Afsterwe :: 58 jaar
Oupa Jan sterf aan maagkanker op 58 jaar
1952

Afsterwe :: 80 jaar
Willem Schalk Du Plessis sterf op Dassieklip.
Cecilia erf vruggebruik van die plase. Na haar afsterwe bemaak sy alles aan haar seun Gert. Sodoende ontvang Oupa Cor geen erflating van sy ouers nie.
1953

Huwelik
Ouma Ellie trou met Ferdinand Viljoen
1956
Afsterwe :: 76 jaar
Oom Ferdinand viljoen kom te sterwe
1958
Geboorte
Jeannie Moira Sandow word in Volksrust gebore
Verhuising
Vanaf Volksrust word Fred Sandow verplaas na Glencoe, Natal, as terreininspekteur by die SAS&H waar Johnnie ook gematrikuleer het.
Aftrede
Fred Sandow word verplaas na Newcastle, waar hy aftreë en woon tot en met sy afsterwe in 1971

Aftrede
Sannatjie woon en werk op Newcastle tot haar aftrede en afsterwe

Na die Goudstad
Oupa Cor verhuis na Germiston waar hy verder werk as kondukteur tot met sy amptelike aftrede by die SAS&H in 1968.

Germiston
Oupa Cor en Ouma Miemie woon vir ‘n kort wyle eers in Presidentstraat en trek later Selkirkstraat toe. Later sou hulle vir die laaste keer trek – Elsburgweg toe
1968
Aftrede
Oupa Cor tree amptelik af by die SAS&H – Funksie gehou in Selkirkstraat op 7 September 1968 tesame met die viering van sy 60ste Verjaarsdag die dag tevore.
Luister na ‘n opname van die geleentheid gemaak deur Loutjie Joubert, skoonseun.
1971

Afsterwe :: 79 jaar
Cecilia Labuschagne kom te sterwe
1972

Sterfte: 62 jaar
Frederick Carl (Fred) Sandow kom te sterwe
1974

Terug in die saal
Oupa Cor werk by McKechnie as sekuriteitsbeampte.
1975

Afsterwe :: 80 jaar
Ouma Ellie sterf
1982

Huweliksherdenking :: 50 Jaar
Ouma Miemie en Oupa Cor vier hul 50ste Huweliksherdenking
1984

Afsterwe :: 76 jaar
Oupa Cor kom te sterwe
1990

Afsterwe :: 74 jaar
Ouma Miemie kom te sterwe
2016

Afsterwe :: 95 jaar
Ouma Sannatjie kom te sterwe


Freda Linde skryf in haar boek “Terug na die Mimosas” onder andere oor haar kinderjare op die familieplaas Bruintjiesrivier en gee ‘n insiggewende blik op haar ervaringe, die omgewing en die lewe op die plaas. ‘n Verdere vertelling kan gevind word in haar artikel “Bruintjiesrivier — Toe en Nou” in “Die Tydskrif vir Letterkunde 11:3 (1973)”.
