The Royal Garrison Company (Fort Frederick)
John Edward LEONARD - bekyk sy stamboom hier - was ‘n soldaat van Ierse afkoms wat in die “Royal Garrison Company” diens gedoen het en wat spesifiek gestig is om Fort Frederick in Port Elizabeth te beman . Met die ontbinding van die eenheid in 1817 het hy om verlof aansoek gedoen om in die Kaap te bly en is hy later hier getroud en het sy afstammelinge van daaraf oor die land versprei.
| Agtergrond: |
In 1813 het die Hertog van York hom ten gunste daarvan uitgespreek om ‘n Garnisoenskompanie uit die gestremde soldate wat aan die Regiment wat in Port Elizabeth gestasioneer was te stig. Die mening was dat daar nie net militêre voordele uit die formasie van ‘n staande korps sou spruit nie, maar dat dit ook tot voordeel kon wees van die Britse setlaars. Daar is aanbeveel dat 150 man onder bevel van ‘n kaptein, twee luitenante en ‘n vaandrig by Algoabaai gestasioneer word.
Gedurende 1813 is die “Royal Garrison Company”, spesifiek vir Fort Frederick gestig uit soldate wat reeds in die Kaap was. Daar is nuwe offisiere aangestel: Kaptein Francis Evatt, luitenante William Slater en Martin Fleischer en vaandrig William Gardner.
Opgawes van troepe wat aan die Kaap diens gedoen het, is gereeld saamgestel. ‘n Inskrywing gedateer 25 Augustus 1813 lys die 113 mans van die Royal Garrison Company wat by Wynberg gestasioneer is. Hulle moes kort daarna na die Oos-Kaap oorgeplaas gewees het aangesien die inskrywing van 25 April 1814 meld dat daar 140 mans op Algoabaai gestasioneer was.
Vier maande later het die Kompanjie van 141 mans 10 sersante, vier trompetspelers en tromspelers ingesluit.
Die Kaapse Almanak van 1814 lys die offisiere van die Royal Garrison Company, saam met dié van ander regimente.
Die Chelsea-landgoed is toegestaan vir die gebruik van die offisiere wat op 8 Februarie 1815 by die fort gestasioneer was. ‘n Stuk grond langs die vlei op die heuwel – die huidige Trinder Square – is ook aan hulle toegeken vir gebruik as ‘n tuin. Hierdie grond is later aan ds Francis McCleland afgestaan wat dit op sy beurt aan Alfred Jarvis verkoop het.
Die bestaan van die Royal Garrison Company by Port Elizabeth was van korte duur. Teen 1815, met die Napoleontiese oorloë verby, was die Britse regering gretig om die koste van die instandhouding van ‘n groot militêre kontingent wat toe aan die Kaap gestasioneer was, te verminder. Daar was nie meer ‘n behoefte aan ‘n sterk militêre teenwoordigheid by Algoabaai nie aangesien mans gesekondeer kon word deur diegene wat hul dienstoer aan die Kaap doen.
Die Terugkeer van Troepe in die Kaapse Almanak vir die daaropvolgende jaar toon dat op 25 Desember 1816 slegs 135 lede van die Kompanjie by Algoabaai gesetel was.
Teen April 1817 is die kontingent vir die eerste keer onder die grensposte gelys, wat blyk te dui dat die aandag van die koloniale regering nou nie meer op buitelandse inval gefokus was nie, maar eerder op die moontlikheid van verdere invalle deur die Xhosas langs die onvaste grens.
Aangesien die Opgawe van 25 Junie 1817 geen melding maak van die Royal Garrison Company nie, moet aanvaar word dat dit in die tussentyd ontbind is.
| Biografieë van die offisiere: |
Al vier die offisiere – Evatt, Slater, Fleischer en Gardner – was getel onder die ses-en-sestig man van die Royal Garrison Company wat ná die ontbinding daarvan in die Kaap gebly het.
Op 4 April 1817 is kolonel Cuyler as Fort-bevelvoerder opgevolg deur die bekende Francis Evatt wat nou as Kaptein aangestel is maar op halwe salaris.
Van die ander drie offisiere van die Royal Garrison Company is baie min bekend.
William Slater was ‘n kwartiermeester by die 83rd Foot Brigade en het vanaf 1806 in die Kaap gedien. Uit ‘n gesinsperspektief was hy getroud en sy twee dogters is in Kaapstad gedoop. In 1815 het hy aansoek gedoen om ‘n groot toekenning van grond in die Baakensvallei. Dit was dieselfde lot bekend as Rufane Vale wat later aan Kaptein Moresby toegestaan is. Huis vir hierdie offisiere was waarskynlik Uitenhage waarin Slater ‘n huis in 1818 gekoop het. Een van sy dogters, Mary Anne, is getroud met Hermanus Johannes Berry, seun van ‘n vroeë setlaar, John James. Hulle het ‘n seun gehad, gebore in 1836, wat William Slater gedoop is ter nagedagtenis aan sy oupa.
Slater, Evatt en Gardner is elk ‘n erf in Hoofstraat toegestaan, maar hierdie erf en dié van Gardner is in 1820 aan ander toegeken.
Die ander offisier, Martin Fleischer, was, soos William Slater, ook ‘n kwartiermeester, maar in die 21st Light Dragoons voordat hy by die Royal Garrison Company in diens geneem is. Ironies genoeg is sy vrou ook Mary genoem en hul seun is in 1807 in Kaapstad gedoop. Volgens Margaret Harradine was Martin Fleischer ‘n stigterslid van die Uitenhage Turf Club in 1815. Sophia Pigot teken in haar dagboek aan dat sy ‘n Mej Fleischer ontmoet het. van Uitenhage in 1820. Thomas Phillips teken ook aan dat hy die gesin ontmoet het toe hy die dorp besoek het. Phillips beskryf Fleischer as ‘n wewenaar wat uit die weermag getree het met vyf kinders, van wie die oudste, John, ‘n Vaandrig in die Kaapse Korps aangestel is. ‘n Dogter, Margaret, het in 1823 met die destydse jong onderwyser, James Rose-Innes, getrou en albei is in die St. George’s Park-begraafplaas begrawe.
William Gardner, Vaandrig in die Royal Garrison Company, en later luitenant, is getroud met Johanna Magdalena Oosthuizen, weduwee van Jacobus Andreas Rudolph. Sy trou op 24 Februarie 1817 met Gardner, self ‘n wewenaar met kinders, in Uitenhage.
Die huwelik kon nie suksesvol gewees het nie, want in November 1818 het Gardner geadverteer dat hy nie vir sy vrou se skuld verantwoordelik was nie.
Vyf jaar later het William Gardner toestemming gekry om die Kolonie te verlaat op ‘n skip wat na Buenos Aires onderweg was. Die ontelbare grondtransaksies met betrekking tot South End en Humewood wat die “weduwee Gardner” noem, verwys dus na die voormalige Mej Oosthuizen/Mev Rudolph.
| Die ontwikkeling van Port Elizabeth (South End) en skakel met Johanna Oosthuizen/Rudolph/Gardner: |
Op 21 Oktober 1820 is die plaas Paapenbietjiesfontein (Papebise Fontein) deur die waarnemende goewerneur, sir Rufane Donkin, aan Mynheer Gerhardus Oosthuizen toegeken. Na sy dood het sy dogter, Johanna Magdalena Oosthuizen, die hele boedel van die mede-erfgename vir £135 gekoop.
Sy is getroud met ‘n lang bebaarde Hollander, Jacobus Andreas Roedeloff, wie se naam na Rudolph afgekort is. Later sou dit ‘n bekende straatnaam in South End word.
In 1824 eis Johanna vergoeding vir waens en osse het sy gedurende 1819 tot 1820 beskikbaar gestel het vir publiek diens.
In 1845 doen sy aansoek om pensioen, en in 1848 vir die pensioen van haar eksman wat skynbaar oorlede is.
In 1861 handig sy ‘n petisie in om ‘n fontein op haar plaas aan haar terug te besorg.
In 1902 bring haar boedel ‘n regsgeding teen the Burgemeester en Stadsraad van Port Elizabeth vir die herwinning van eiendom.
Sy sterf in 1864 maar haar boedelbereddering duur tot 1906.
Ten tye van haar afsterwe het Johanna Magdalena Oosthuizen £200 ontvang vir elk van twee eiendomme wat sy steeds besit en aan die hawe in Port Elizabeth verhuur het.
http://thecasualobserver.co.za
| Fotos: |
| Ligging: Royal Garisson Company, Fort Frederick, Port Elizabeth |
Die skietwond wat sy betrokkenheid by die oorlog op ‘n einde bring word ironies genoeg deur ‘n mede-boer in ‘n omstrede verloop van gebeure toegedien, en veroorsaak ook dat sy arm ge-amputeer moet word en dat hy die laaste deel van die oorlog as krygsgevangene in Tintown, Ladysmith, moes deurbring. Hierdie skietvoorval het later tot gevolg gehad dat 5 boere, waarvan 4 broers was, deur ‘n boere krygshof gevonnis is en deur ‘n vuurpeloton teregstel is. Die gebeure is onlangs vervat in Arthur Blake se boek “Boereverraaier” en die rolprent “Verraaiers” is ook daardeur ge-inspireer (
Sy grootste heldedaad volgens my was egter sy voorbeeld van rekonsiliasie waarvan Dr F.V. Engelenburg skryf in sy boek oor Generaal Louis Botha.
Sy voorbeeld van broederskap en selfbeheer, komende van so ‘n respekteerde person, het wondere verrig en ‘n groot positiewe impak of die publieke bewussyn gelaat en die deur oopgemaak vir die aanvaarding van Generaal Botha se siening dat voortslepende haat en verdeeldheid die kanse vir almal vir politieke en ekonomiese herstel sou benadeel.
Paul Jozua Joubert koop op 6 Maart 1928, 3 dele van gedeelte “B” (255 morg), van die leenplaas “Verkijk” (Verkyker No.360), digby Vlakpoort-stasie, by Johannes Paul FICK, van Elandsfontein, vir die koopsom van £1100.00. Johannes Fick was getroud met Susanna Maria Catharina Koch, die broerskind van Paul se moeder Susanna Maria Koch. Daar is bepaal dat die koopsom in sewe paaiement van £150 per jaar betaal sou word.
